Πρόπτωση Οργάνων της Πυέλου

Συμπτώματα, Ειδικοί, Πρόληψη, Αντιμετώπιση

Μία σύντομη ιστορική αναδρομή

Η πρόπτωση των πυελικών οργάνων είναι γνωστή από την αρχαιότητα. Υπάρχουν δεκάδες αναφορές για ανώδυνες αλλά και επώδυνες και κακοποιητικές τεχνικές που «επανέφεραν» τη μήτρα στη θέση της (Πάπυρος του Καχούν, 1835 π.Κ.Ε., Ιπποκράτης 460–377 π.Κ.Ε.). Τον 1^ο αι. Κ.Ε., ο Σωρανός από την Έφεσο, ένας από τους πιο αξιόλογους γυναικολόγους της αρχαιότητας, χρησιμοποίησε για πρώτη φορά ένα είδος πεσσού για να στηρίξει τη μήτρα που βρίσκονταν σε πρόπτωση. Ωστόσο, η ανατομία των πυελικών οργάνων δεν είχε ακόμη κατανοηθεί πλήρως έως την αναγέννηση και τις αρχές του 16^ου αι. όπου ο Ανδρέας Βεσάλιος, Φλαμανδός Ιατρός από την Πάντοβα, καθηγητής ανατομικής και χειρουργικής, αποτύπωσε με ακρίβεια , αποτύπωσε με ακρίβεια τα όργανα της πυέλου (όπως και τον σκελετό, τους μύες, τα αγγεία, τα νεύρα, το πεπτικό σύστημα, την καρδιά και τον εγκέφαλο), με τη βοήθεια του περίφημου Φλαμανδού καλλιτέχνη Jan Stephan van Calcar. Στα τέλη του 16^ου αι., η διαχείριση της πρόπτωσης της μήτρας αντιμετωπίζονταν σχεδόν ολοκληρωτικά με τη χρήση πεσσών (βαμβακερές «μπάλες» από ύφασμα, συνήθως λινάρι, που προσομοίαζαν με τα σημερινά ταμπόν, ή μισά φρούτα εμποτισμένα σε ξύδι). Τον 18^ο αι., ο Χένρικ βαν Ντεβέντερ, ο οποίος ξεκίνησε την καριέρα του ως χρυσοχόος, κατασκεύασε πεσσούς διαφόρων σχημάτων και μεγεθών από κερωμένο φελλό ή ξύλο, καθώς και από μέταλλα όπως ασήμι και χρυσό. Οι πεσσοί εξελίχθηκαν σε ποικιλία, φτάνοντας στα μέσα του 19^ου αι. τα 123 διαφορετικά είδη. Η χειρουργική εξελίχθηκε και οι πεσσοί σταμάτησαν να αποτελούν τη μοναδική λύση για την πρόπτωση των οργάνων της πυέλου.  Ωστόσο, μέχρι να φτάσουμε στο σήμερα, οι γυναίκες δοκιμάστηκαν με πρώιμες υστερεκτομές, «ράψιμο» των τοιχωμάτων του κόλπου, μέχρι οι χειρουργοί να κατανοήσουν πλήρως την ανατομία του πυελικού εδάφους. Από το 1950 και έως το 2000, η πρόπτωση των πυελικών οργάνων αντιμετωπίστηκε με συνθετικά πλέγματα, ενώ η σύγχρονη χειρουργική (21^ος αι.), δίνει έμφαση στη διατήρηση των οργάνων της πυέλου και έμφαση στην ενδυνάμωση των χαλαρών συνδέσμων της πυέλου και των μυών του πυελικού εδάφους και όχι του ίδιου του οργάνου που «πέφτει».

Συμπτώματα που μας οδηγούν στον «ειδικό»

Η πρόπτωση πυελικών οργάνων έχει «χαρακτηριστικά» συμπτώματα, τα οποία οφείλουμε να μην αγνοήσουμε:

• βάρος και πίεση χαμηλά στη μήτρα
• αίσθηση εξογκώματος από το άνοιγμα του κόλπου
• δυσφορία
• ακράτεια ούρων
• κατακράτηση ή αδυναμία πλήρους κένωσης της ουροδόχου κύστης
• πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρευνία)
• επίμονες ουρολοιμώξεις
• μείωση της σεξουαλικής διέγερσης
• αδυναμία οργασμού.
• ατελής κένωση εντέρου
• δυσκοιλιότητα

Στην περίπτωση ορθοκήλης, δηλαδή πρόπτωσης του ορθού στον κόλπο, που συνήθως συνοδεύεται με χρόνια δυσκοιλιότητα, νιώθουμε αίσθηση πίεσης ή και εξογκώματος στο ορθό.

Ποιος είναι ο «ειδικός»;

Εφόσον εντοπίζετε κάποια από τα συμπτώματα που συνοδεύουν την πρόπτωση πυελικών οργάνων, ο κατεξοχήν ειδικός που πρέπει να απευθυνθείτε είναι ο/η ουρογυναικολόγος, ο/η γυναικολόγος δηλαδή που έχει εκπαιδευτεί κλινικά στη διάγνωση, τη διαχείριση και την αποκατάσταση, συντηρητική ή χειρουργική, των διαταραχών του πυελικού εδάφους.

Δεν είναι λίγες οι φορές που ο/η γυναικολόγος εντοπίζει την πρόπτωση σε εξέταση ρουτίνας ή εφόσον κάποια από τα συμπτώματα έχουν ενσκήψει.

Επίσης, ο/η ουρολόγος, ανάλογα και με την εξειδίκευσή του, μπορεί να διαγνώσει τυχόν πρόπτωση και να διερευνήσει τις αιτίες που οδήγησαν σε αυτήν.

Ποιες είναι οι πιθανές αιτίες πρόπτωσης πυελικών οργάνων;

Εγκυμοσύνη & τοκετός

• Ο συχνότερος παράγοντας κινδύνου πρόπτωσης πυελικών οργάνων είναι η εγκυμοσύνη και ο τοκετός. Πολλαπλές εγκυμοσύνες ανεξάρτητα από το είδος του τοκετού, ο τοκετός ενός μεγάλου σε μέγεθος βρέφους, ένας ή πολλοί υποβοηθούμενοι φυσιολογικοί τοκετοί με ιατρικά εργαλεία, όπως εμβρυουλκά.

Παρατεταμένη πίεση

• Χρόνια δυσκοιλιότητα
• Χρόνιος βήχας
• Συνεχής άρσης βαρών
• Μεγάλο σωματικό βάρος ή παχυσαρκία

Γήρανση

Η φυσιολογική γήρανση και η εμμηνόπαυση αποτελούν παράγοντα κινδύνου, δεδομένου ότι ο συνδετικός ιστός που στηρίζει τα πυελικά όργανα λεπταίνει και γίνεται λιγότερο ανθεκτικός. Το ποσοστό των γυναικών μετά την εμμηνόπαυση που εμφανίζει κάποιο βαθμό πρόπτωσης κυμαίνεται από 30% έως 50% (kumari et al.).

Επίσης, άτομα με κληρονομούμενες διαταραχές του συνδετικού ιστού επίσης ενδέχεται να βιώσουν πρόπτωση πυελικών οργάνων.

Αντιμετώπιση

Η πρόπτωση διαβαθμίζεται σε τέσσερα (4) στάδια, με το 1^ο και το 2^ο στάδιο να είναι συνήθως ασυμπτωματικά, ενώ το 3^ο και το 4^ο δίνουν συμπτώματα που απασχολούν τον/την ασθενή και συνήθως τον/την οδηγούν στον/στην ειδικό.

• Επεμβατική: Χειρουργική επέμβαση. Υστερεκτομή μαζί με την αποκατάσταση της πρόπτωσης
• Μη επεμβατική, συντηρητική: Τοποθέτηση πεσσών
• Αλλαγή τρόπου ζωής (στην περίπτωση χρόνιων καταστάσεων, όπως δυσκοιλιότητα, βήχα, σωματικό βάρος, άρσης βαρών)
• Φυσικοθεραπευτική: Η φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά -να προλάβει την πρόπτωση ή να την αντιμετωπίσει σε πρώιμο στάδιο χωρίς άλλη μέθοδο αποκατάστασης ή και επικουρικά, μαζί με κάποια μη επεμβατική ή και επεμβατική μέθοδο αποκατάστασης. Στην περίπτωση υστερεκτομής ή και αφαίρεσης του οργάνου που είχε πρόπτωση, η φυσικοθεραπεία κρίνεται απαραίτητη, δεδομένου ότι η αφαίρεση οργάνου ή οργάνων στην περιοχή, μπορεί να επηρεάσει τη θέση των οργάνων που παραμένουν στην περιοχή, όπως και τη λειτουργία τους. Η φυσικοθεραπεία κρίνεται απαραίτητη στην περίπτωση υστερεκτομής, προκειμένου να σταθεροποιηθεί η περιοχή του κόλπου όπου βρίσκονταν ο τράχηλος της μήτρας (σταθεροποίηση κολοβώματος).

Τι περιλαμβάνει η φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους

• Αξιολόγηση των μυών του πυελικού εδάφους (ενδοκολπικά ή και ενδοπρωκτικά) καθώς και της στάσης του σώματος
• Ασκήσεις ενδυνάμωσης ή και χαλάρωσης των πυελικών μυών (Kegel)
• Σωστή διαφραγματική αναπνοή για την ορθή διαχείριση της ενδοκοιλιακής πίεσης
• Τεχνικές βιοανάδρασης
• Επανεκπαίδευση της ούρησης και της αφόδευσης
• Ενημέρωση ορθής επανένταξης σε προγράμματα άσκησης